سازمان یادگیرنده

سازمان یادگیرنده (به انگلیسی: learning organization ) شرکتی است که با استفاده از ساختار و استراتژی، امکان یادگیری برای اعضا را فراهم کرده و به‌طور مداوم خودش را متحول می‌کند. این نوع سازمان توانایی ایجاد، کسب و انتقال دانش را دارد.

سازمان یادگیرنده چیست؟
از نظر متخصصان، سازمان یادگیرنده سازمانی است که ظرفیت خود را برای خلق آینده به طور مداوم توسعه می‌دهد. برای این سازمان فقط حفظ حیات کافی نیست، بلکه یادگیری برای ادامه حیات با یادگیری مولد در هم آمیخته می‌شود. این ترکیب، ظرفیت خلاق بودن در سازمان را افزایش می‌دهد. در واقع، مفهوم یادگیری در بافت این سازمان‌ها به شکلی جا گرفته که شما در آن‌ها اصلا نمی‌توانید یاد نگیرید. در سازمان خلاق، افراد به طور پیوسته ظرفیت خود را ارتقا می‌دهند تا آنچه در نظر دارند را خلق کنند.

سازمان یادگیرنده چیست

در تعریفی دیگر، می‌توانیم بگوییم، سازمان یادگیرنده، سازمانی توانمند، رقابتی و اثرگذار است، چرا که توان تولید دانش جدید را دارد و در این راه تجربیات فراوانی به دست آورده است. این سازمان، یک سازمان خلاق به حساب می‌آید و قادر است برای حل مسائل و مشکلات مختلف، دانش خود را انتقال دهد.

دیدگاهی دیگر، سازمان یادگیرنده را به عنوان مجموعه‌ای از سیستم‌های به هم پیوسته تعریف می‌کند که تعامل بین این سیستم‌ها، میزان اثربخشی سازمان را تعیین می‌کند.

عناصر اصلی سازمان یادگیرنده چیست؟
عناصر سازمان یادگیرنده

یک سازمان یادگیرنده از 5 اصل اساسی تشکیل شده که در ادامه این اصول را معرفی و بررسی می‌کنیم.

الگوهای ذهنی
الگوی ذهنی هر فرد منعکس کننده تصاویر درونی او از دنیای واقعی است. این الگوهای ذهنی هستند که اقدامات و تصمیم‌گیری‌های افراد را شکل می‌دهند. در سازمان یادگیرنده الگوهای ذهنی افرد به خوبی مورد توجه قرار می‌گیرد. در این سازمان‌ها الگوهای ذهنی به عنوان نوعی واسطه بین مهارت‌های فردی و یادگیری گروهی عمل می‌کنند.

مهارت‌های فردی
همه می‌دانیم یادگیری، توسعه ظرفیت‌های فردی برای ایجاد نتایج مطلوب‌تر است. کارکنان سازمان یادگیرنده با در زمینه‌های گوناگون فکری، تحقیقی، تعاملات اجتماعی، حل مساله و… مهارت‌های لازم را کسب کنند. این افراد باید احساس اثر بخش و مفید بودن داشته باشند تا سازمان را به درستی به سمت اهداف مورد نظر هدایت کنند.

یادگیری تیمی
هوشمندی سازمان و وجود سیستم‌های رایانه‌ای به تنهایی نمی‌تواند تضمین کننده یادگیری سازمانی و رشد سازمان باشد. برای تحقق این امر، تعامل و مشارکت گسترده کارکنان لازم است. با افزایش مهارت‌های گفت‌وگو و تفکر جمعی، افراد می‌توانند مهارت‌ها و توانایی‌های خود را افزایش دهند.

تفکر سیستمی
تفکر سیستمی روشی منحصربه‌فرد برای نزدیک شدن به رفتار روشمند یا سیستمی است. این نوع تفکر یک رویکرد جامع به چگونگی ارتباط بین بخش‌های مختلف یک روش دارد. با تفکر سیستمی می‌توانید فرایندهای متعادل کننده و تقویت کننده‌ای که باعث بهبود رفتار سیستم می‌شوند را درک کنید.

چشم‌انداز مشترک
هر فرد با توجه به پیشینه شخصی، دانش و تجربه خود، واقعیت‌ها را درک می‌کند و تعبیر و تفسیر منحصربه‌فردی از آن‌ها ارائه می‌دهد که نشان دهنده الگوی ذهنی اوست. افراد در هنگام تعامل و گفتگو با یکدیگر مدل‌های ذهنی خود را مبادله کرده و در مورد آن‌ها بحث می‌کنند و در صورت لزوم این مدل‌های ذهنی را تغییر می‌دهند. به این ترتیب چشم‌انداز مشترک به وجود می‌آید. بنابراین می‌توان گفت چشم‌انداز مشترک نتیجه یادگیری جمعی است و از شروط یادگیری به حساب می‌آید.

فعالیت‌های سازمان یادگیرنده چیست؟
فعالیت های سازمان یادگیرنده

بر اساس نظر برخی کارشناسان، فعالیت‌های مهم و مزایای سازمان یادگیرنده به 5 زمینه حل مساله، به دست آوردن تجربه، یادگیری از عملکرد گذشته، یادگیری از تجربیات دیگران و انتقال دانش محدود می‌شود. در ادامه این مراحل را تشریح خواهیم کرد.

حل منظم مساله
سه ابزار اصلی حل مساله عبارت است از چرخه PDCA، تصمیم‌گیری بر مبنای پایگاه داده و استفاده از ابزارهای آماری مانند نمودار پارتو.

از دیگر راه‌های تقویت حل منظم مساله «آموزش ضمن خدمت» است. این نوع آموزش برای اعضای تیم، نوعی زبان مشترک ایجاد می‌کند و در این قالب، رویکرد ثابت حل مساله برای آن‌ها بیان شده و تقویت می‌شود.

تجربه با استفاده از رویکردهای جدید
در این مرحله با رویکرد سیستمی به جستجوی دانش جدید می‌پردازیم. افراد با چشم‌اندازهای بلندمدت برانگیخته شده و تمایل پیدا می‌کنند روش‌های جدید انجام کارها را تجربه کنند. البته این شرایط مستلزم سیستمی که نوآوری، خطرپذیری و تجربه را تشویق کند.

یادگیری از تجربیات گذشته
سازمان‌ها باید عملکرد خود را به طور مداوم و مستمر مرور کرده و موفقیت‌ها و شکست‌ها را ارزیابی کنند. آن‌ها باید شکست‌ها را به عنوان نوعی فرصت یادگیری به حساب آورند و از آن‌ها درس بگیرند.

یادگیری از دیگران
گاهی اوقات موفقیت در نتیجه توجه به محیط خارجی و استفاده از دیدگاه‌ها و تجربیات دیگران به دست می‌آید. بنابراین بهتر است تجربیات دیگران را نیز مورد تحلیل و توجه فرار دهید.

انتقال دانش
دانش سازمانی و ایده‌های جدید باید خیلی کارآمد و سریع در سراسر سازمان پخش شده و در دسترس همه یا بخش زیادی کارکنان قرار گیرد. به عبارتی بهتر است همه کارکنان در ایده‌های جدید سهیم باشند.